Obezite’ye dikkat

obezite

Obezite nedir?

Gün boyunca  alınan enerji  harcanan enerjiden fazla olması olduğunda  harcanamayan enerji vücutta yağ olarak depolanır ve vücutta aşırı yağ birikmesi meydan gelir. Vücutta sağlığı tehlikeye sokacak derecede meydana gelen bu yağ artışı; insan yaşamını kısaltan ve yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen obezite hastalığı olarak adlandırılır.

Obezite, besinlerden alınarak vücuda sağlanan enerji miktarının, metabolizma hızı ve fizik aktivite ile tüketilen enerji miktarından fazla olduğu durumda ortaya çıkar.

Kalp ve damar hastalıkları, hipertansiyon, şeker hastalığı, solunum rahatsızlıkları, eklem rahatsızlıkları ve bazı kanser türlerine  yol açabilen bir hastalık olduğundan dolayı  obezite mutlaka tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. Tedavi edilmezse ömür boyu sürebilir.

Yağın vücuttaki dağılımı oldukça önemlidir. Özellikle karın ve göbek çevresinde biriken yağlar kalp ve damar hastalıkları için ciddi risk oluşturur.

Obezite nasıl saptanır?

En sık kullanılan yöntem “Beden Kitle İndeksi”nin hesaplanmasıdır. Beden kitle endeksi, bireyin vücut ağırlığının (kg), boy uzunluğunun (m cinsinden) karesine (BKI=kg/m²) bölünmesiyle elde edilen bir değerdir. Bu hesaplamada Dünya Sağlık Örgütü’nün obezite sınıflandırması esas alınır.

BMI’ı;
18.5 kg/m²  altında olanlar zayıf
18.5-24.9 kg/m²   arasında olanlar normal kilolu
25-29.9 kg/m²   arasında olanlar fazla kilolu
30-39.9 kg/m²   arasında olanlar obez (şişman)
40 kg/m²   üzerinde olanlar ileri derecede obez olarak tanımlanır.

Obezitenin nedenleri nelerdir?   

  • Kalıtsal faktörler: Vücutta bulunan yağ dokusu miktarının  ve vücuttaki dağılımının genetik faktörlerden etkilendiği düşünülmektedir. Yapılan çalışmalar obezite oluşumunda kalıtım veya genetik faktörlerin % 25-40 oranında rol oynadığını göstermiştir.
  • Yaşlanma
  • Gebelik sayısı 
  • Enerjinin dengelenememesi ve yaşam biçimiyle ilgili faktörler: Vücuda alınan  besinler yolu ile  sağlanan enerji ile vücudun harcadığı enerji arasındaki  denge bozulduğunda kilo alma veya zayıflama durumları ortaya çıkabilir. Kişi hareketli ise o bu oranda daha  fazla enerji harcar. Besinlerden fazla yağ alınmasına karşılık fiziksel aktivitenin yapılmadığı veya yeterli yapılmadığı, pasif bir yaşam sürüldüğü  durumlarda kilo alımı olabilir.
  • Dengesiz beslenme, alkol kullanımı
  • Olumsuz duygulara tepki göstermek amacıyla: Stres, sıkıntı ve üzüntü gibi olumsuz duygular karşısında yemek yenmesinin arttırılması durumunda kilo alımı olabilir.

Obezite nedeniyle veya ilişkili olarak ortaya çıkan  sağlık sorunları:

  • Karaciğerde yağlanma oluşumu, siroz
  • Bağısrak kanseri
  • Safra kesesinde taş oluşumu
  • Reflü
  • Varis
  • Akciğer damarlarının tıkanması
  • Astım
  • Nefes darlığı
  • Kalp yetmezliği
  • Ritm bozukluğu
  • Pulmoner hipertansiyon
  • Adet düzensizliği
  • İktidarsızlık
  • Felç
  • Yumurtalık ve meme kanserleri
  • Erkeklerde ise kolon ve prostat kanserleri
  • İnsülin direnci – Hiperinsülinemi
  • Tip 2 Diabetes Mellitus (Şeker Hastalığı)
  • Hipertansiyon
  • Koroner arter hastalığı
  • Hiperlipidemi – Hipertrigliseridemi
  • Toplumsal uyumsuzluklar; alay konusu olma nedeniyle özgüvende düşüklük, depresyon, psikolojik bozukluklar, Çevreden zayıflama ile ilgili sosyal baskı hissedilmesi veya kişinin kiloları nedeni ile kendini beğenmemesi,
  • İdrar Kaçırma,Glomerülopati
  • Diabete Sekonder Böbrek Yetmezliği
  • Kronik baş ağrısı
  • Bunama
  • Selülit oluşumu, ciltte çatlakların meydana gelmesi
  • Hareket etmekte zorlanma
  • Eklem iltihaplaması ve ağrıları
  • Bel Fıtığı
  • Bel Ağrısı
  • Ölü doğum, Gebelik komplikasyonları
  • Kusarak yediği  besinlerden yararlanmama
  • Gece yeme sendromu
  • Uyku apnesi

 

Obezite nasıl tedavi edilir?

Obezite tedavisi diyet, egzersiz, yaşam tarzında yapılan değişikler,  gerektiğinde de ilaç ve cerrahi tedavi ile sağlanabilmektedir.

Obezite söz konusu olduğunda kesinlikle bir doktor veya diyetisyen göztimi eşliğinde diyet yapılmalıdır.

Obezite tedavisinde amaç, gerçekçi bir vücut ağırlığı kaybı hedeflemek,  Obez kişiye yeterli ve dengeli beslenme alışkanlığı kazandırmak ve  o kişinin yaşam  kalitesini  (beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesi ve fiziksel aktivitenin arttırılması) yükseltmektir.

Günlük hareket düzeyini artırmak için haftada 4-5 gün 30 dakikanın üzerinde düzenli yürüyüş yaparak yürüme süresi  ve sıklığı arttırılabilir. Asansör yerine merdiven kullanılabilir.